Resources for Journalists

ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ

ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္႐ံုး၊ သုေတသနဌာနမွ ၂၀၁၄ ခုနစ္၊ စက္တင္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႔က ထုတ္ေဝသည့္ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ သုေတသနစာတမ္းတို ျဖစ္ၾသည္။

ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ (Inflation) ကို “တစ္ႏွစ္တာကာလအတြင္း ကုန္စည္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းတို႔အတြက္ ႀကီးျမင့္လာသည့္ ကုန္က်စရိတ္ ပမာဏအတိုင္းအတာတစ္ရပ္” ဟု ဖြင့္ဆိုထားၿပီး ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈကို ကုန္က်စရိတ္တိုးျမႇင့္မႈ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖင့္ ေဖာ္ျပသည္။ Inflation ႏွင့္ ဆန္႕က်င္ဘက္ ကုန္က်စရိတ္မ်ား က်ဆင္းျခင္းကို ေငြေၾကးက်ံဳ႕ျခင္း (Deflation) ဟု ေခၚဆိုသည္။

စာတမ္းအရ လည္ပတ္ေငြေၾကးပမာဏ (Money Supply) ႀကီးထြားလာျခင္း၊ ေရာင္းလိုအား (Supply) အကန္႔အသတ္႐ွိျခင္း၊ ဝယ္လိုအား (Demand) တိုးျမႇင့္လာျခင္း၊ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မ်ား (Expectations)တို႔မွာ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈကို ျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းအရင္းမ်ားအနက္ တခ်ိဳ႕ျဖစ္သည္။

ႏိုင္ငံအမ်ားတြင္ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈဆိုင္ရာ ကိန္းဂဏန္းမ်ားကို (၁) စားသံုးကုန္ေစ်းဆႏႈန္းကိန္း (Consumer Prices Index – CPI) (၂) စားသံုးသူေစ်းႏႈန္းညီမွ်ဆကိန္းႏႈန္း (Harmonized Index of Consumer Prices – HICP) တို႔ျဖင့္ ေဖာ္ျပေလ့ရွိၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ CPI စနစ္ျဖင့္ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈႏႈန္းကို တိုင္းတာသည္။

ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈႏႈန္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ရာ၌ ျဖစ္ပြားရသည့္ အေျခခံအေၾကာင္းအရင္းမ်ားအေပၚ မူတည္၍ အစိုးရက မူဝါဒအမ်ိဳးမ်ိဳး ခ်မွတ္ႏိုင္ၿပီး အမ်ားအားျဖင့္ (၁) ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ ရည္မွန္းခ်က္သတ္မွတ္ျခင္း (Inflation Targeting)၊ (၂) ေငြတိုးႏႈန္းအေျပာင္းအလဲျပဳလုပ္ျခင္း (Interest Rate Changes)၊ (၃) ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မ်ားအား ကိုင္တြယ္ျခင္း (Managing Expectations)၊ (၄) ႏိုင္ငံျခားေငြ လဲလွယ္ႏႈန္းသတ္မွတ္ျခင္း (Exchange Rate Fixing)၊ (၅) ကုန္ေစ်းႏႈန္းမ်ား တိုက္႐ိုက္သတ္မွတ္ျခင္း (Directly Setting Prices)၊ (၆) အခြန္ႏွင့္ အသံုးစရိတ္ စသည့္ မူဝါဒမ်ားကို ေတြ႕ရွိရေလ့ရွိသည္။

လက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈအေျခအေနတြင္ စီမံကိန္းႏွင့္ ဘ႑ာေရးဝန္ႀကီးဌာန လက္ေအာက္ရွိ ဗဟိုစာရင္းအင္းအဖြဲ႕၏ ထုတ္ျပန္ထားခ်က္အရ ၂၀၁၇ ခုနစ္၊ စက္တင္ဘာလအထိ ပ်မ္းမွ်ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈႏႈန္း (Annual Rate of Inflation) မွာ ၄.၆၆% ျဖစ္သည္။

အထက္ေဖာ္ျပပါ အေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္႐ံုး၊ သုေတသနဌာန၏ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ စာတမ္းတိုမွ ေကာက္ႏုတ္ခ်က္မ်ားျဖစ္ၿပီး အေသးစိတ္ကို ေအာက္ပါ PDF တြင္ ဖတ္႐ႈႏိုင္သည္။


စားသံုးသူ အခြင့္အေရး ကာကြယ္ျခင္း – Consumer Right Protection

” Consumer Right Protection – စားသုံးသူအခြင့္အေရး ကာကြယ္ျခင္းဟာ ပုဂၢလိကက႑ႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ေနၿပီး စီးပြားေရး၀န္းက်င္ေကာင္းတစ္ခု ျဖစ္ဖုိ႔အတြက္ အေထာက္အပံ့ ေပးပါတယ္။ ေရာင္းခ်သူနဲ႔ စားသံုးသူၾကားမွာ မညီမွ်တဲ့ Power ရွိၿပီး ေရာင္းသူဟာ သူေရာင္းခ်တဲ့ ကုန္ပစၥည္းရဲ႕ ဇစ္ျမစ္နဲ႔ ေကာင္းက်ဳိး ဆိုးက်ဳိးကို သိရွိထားတဲ့အတြက္ အားသာခ်က္ရွိေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စားသံုးသူေတြရဲ႕ က်န္းမာေရး၊ လံုၿခံဳမႈ စတာေတြအတြက္ စားသံုးသူ အခြင့္အေရးကာကြယ္ျခင္းဟာ အေရးႀကီးပါတယ္။ ”

Consumer Protection Workshop


စီးပြားေရးမူ၀ါဒေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ၾကမယ္ – Economic Policy Watch

” ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိတဲ့ ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံေတြမွာ ႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအေျခအေနေတြကို အမ်ားျပည္သူသိေအာင္ အစိုးရေတြက ေၾကညာေလ့ရွိပါတယ္။ အစိုးရရဲ႕ အသံုးစရိတ္၊ ၀င္ေငြ၊ အခြန္ေကာက္ခံရရွိမႈ၊ လိုေငြျပမႈ အေျခအေန၊ ႏုိင္ငံျခား အရံေငြ စသျဖင့္ မည္ေရြ႕မည္မွ် ရွိတယ္ဆုိတာကို ေၾကညာၾကေလ့ ရွိပါတယ္။ ထို႔နည္းတူစြာ အစိုးရက စီးပြားေရးကို ဘယ္လို မူ၀ါဒေတြနဲ႔ လုပ္ေဆာင္သြားမယ္ဆိုတာကိုလည္း ေၾကညာေလ့ ရွိပါတယ္။ သတင္းသမားေတြအေနနဲ႔ အစိုးရက မူ၀ါဒေတြ ခ်ျပလာတဲ့အခါမွာ ဘယ္လိုမ်ဳိး ေစာင့္ၾကည့္ရမယ္ဆိုတာကလည္း အေရးႀကီးပါတယ္။ အမိန္႔ေတြကဲတဲ့ မူ၀ါလား၊ ႀကိဳးနီစနစ္ေတြ မ်ားေနသလား၊ ဆင္းရဲမြဲေတမႈကို ေလ်ာ့ခ်ႏုိင္တဲ့ မူ၀ါဒလား၊ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္းကို ဖန္တီးေပးႏုိုင္တဲ့ မူ၀ါဒလား စသျဖင့္ ေစာင့္ၾကည့္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ”

Economic Policy Watch Handbook


စြန္႔ဦးတီထြင္ျခင္းႏွင့္ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ – Entrepreneurship and Economic Development

” ကုန္ထုတ္လုပ္မႈအတြက္ အရင္းအျမစ္လို႔ ဆိုလိုက္ရင္ အရင္က Land, Labour, Capital (ေျမယာ၊ လုပ္သား၊ အရင္းအႏွီး) လို႔ပဲ သိထားခဲ့ၾကတာပါ။ ဒါေပမဲ့ အခုေနာက္ပိုင္း တစ္ခုတုိးလာတာေတာ့ Entrepreneurship လို႔ ေခၚတဲ့ စြန္႔ဦးတီထြင္ျခင္းပါ။ Entrepreneur ေတြဟာ သူနဲ႔ သူ႔မိသားစုရဲ႕ စား၀တ္ေနေရးကို ေျပလည္ေစတဲ့အျပင္ တျခားသူေတြအတြက္ပါ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္းေတြကို ဖန္တီးေပးႏုိင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ Entrepreneur ဟာ SMEs လို႔ ေခၚတဲ့ အေသးစား၊ အလတ္စား စက္မႈလက္မႈလုပ္ငန္းေတြနဲ႔လည္း ဆက္စပ္ေနျပန္ပါေသးတယ္။ လက္ရွိ အစိုးရလက္ထက္မွာ SMEs လုပ္ငန္းေတြ ဖံြ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးကို မူ၀ါဒထဲမွာေတာင္ ထည့္သြင္းထားတာကို ၾကည့္ရင္ Entrepreneurship ရဲ႕ အခန္းက႑ အေရးႀကီးပံုကို ျမင္သာပါေစတယ္။ ”

Enterprenaure Workshop Handbook


ဥာဏပစၥည္းမူမိုင္ခြင့္ – Intellectual Property Right

” ခတ္မီ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္တဲ့ ႏုိင္ငံေတြမွာ ဥာဏပစၥည္းမူပိုင္ခြင့္ – Intellectual Property Right (IP) က အေရးပါလွပါတယ္။ မိမိရဲ႕ ထုတ္ကုန္ပစၥည္းအတြက္ IP မွတ္ပံုတင္လုိက္ျခင္းအားျဖင့္ မိမိကုန္ပစၥည္းအတြက္ လံုၿခံဳမႈရရွိမွာျဖစ္သလို မိမိရဲ႕ ဖန္တီးမႈကိုလည္း အကာအကြယ္ေပးၿပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကုန္သြယ္မႈ လုပ္ရာမွာလည္း မွ်တတဲ့ ကုန္သြယ္မႈ Fair Trade ကို ကာကြယ္ေပးပါတယ္။ IP နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒရွိျခင္းဟာ ႏုိင္ငံတကာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈေတြကို ပို၀င္လာေစႏုိင္သလုိ ေစ်းကြက္တြင္း ကုန္ပစၥည္း လည္ပတ္မႈကိုလည္း မွန္လာေစပါတယ္။ ”

IP Workshop


ျမန္မာ့စီးပြားေရးမူ၀ါဒအေပၚ ပါေမာကၡ ေရွာင္တာနဲလ္ – Sean Turnell ရဲ႕ ရွင္းလင္းခ်က္

” ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ စီးပြားေရးမူ၀ါဒ ၁၂ ခ်က္ကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လ ၂၉ ရက္က ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ျမန္မာ့စီးပြားေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ ေက်ာ္ သုေတသနျပဳခဲ့သူ ပါေမာကၡ ေရွာင္တာနဲလ္က ရွင္းလင္းပြဲတစ္ရပ္ကို ၾသဂုတ္လအတြင္းမွာ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ျမန္မာ့စီးပြားေရး အေျခအေန၊ ဘဏ္လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔ထားမႈ၊ ပို႔ကုန္ျမွင့္တင္ေရး စတဲ့က႑ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ပါေမာကၡ ေရွာင္တာနဲလ္ရဲ႕ အျမင္ေတြကို စုစည္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ပါေမာကၡေရွာင္တာနဲလ္ဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဘ႑ာေရးက႑သမိုင္းကို ျပဳစုေရးသားခဲ့သူလည္းျဖစ္ၿပီး Fiery Dragons : Banks, Moneylenders and Microfinance in Burma အမည္နဲ႔ Nordic Institute of Asian Studies ကေန စာအုပ္ထုတ္ေ၀ထားခဲ့ဖူးသူလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ”

STN


ဘယ္ေမာင္းကား တင္သြင္းခြင့္နဲ႔ News Tips

အစိုးရက ဘယ္ေမာင္းကားေတြကိုပဲ တင္သြင္းရေတာ့မယ္လို႔ အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာ ထုတ္လိုက္တဲ့ေနာက္ ဒီကိစၥကို သတင္းဌာနေပါင္းစံုက ႐ႈေထာင့္မ်ဳိးစံုကေန တင္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ဒီကိစၥႀကီး တစ္ခုလံုးကို ၿခံဳငံုသံုးသပ္ၿပီး တင္ျပႏုိင္တာ မေတြ႕ရပါဘူး။ အမ်ားအားျဖင့္ ညာေမာင္းကားေတြ ေစ်းတက္တို႔၊ ဘယ္ေမာင္းနဲ႔ ညာေမာင္းၾကားက ျပႆနာ စသျဖင့္သာ အမ်ားစုက ေရးသား တင္ျပႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ ကိုယ့္ရဲ႕ စာဖတ္ပရိသတ္ေတြက ဒီကိစၥကို အခုထက္ပိုၿပီး သိလိုၾကမွာပါ။ ဥပမာအားျဖင့္ –

• ဒီအမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာဟာ ဘယ္လိုမူ၀ါဒအေပၚ အေျခခံၿပီး တည္ေဆာက္ထားတာလဲ။ ဒီလို ေျပာင္းလဲေစတာဟာ အစိုးရက ဘာကို အလိုရွိလုိ႔လဲ။

• ဒီအမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာဟာ ကားက်ပ္တဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕တည္းကို တြက္ၿပီး စဥ္းစားထုတ္ျပန္ခဲ့တာလား၊ တျခားေသာ တိုင္းနဲ႔ ျပည္နယ္ေတြမွာကေကာ ကားေတြ လံုလံုေလာက္ေလာက္ ရွိေနၿပီလား။ တစ္ႏုိင္ငံလံုးရဲ႕ အေနအထားကို ၿခံဳငံုသံုးသပ္ၿပီးမွ ထုတ္ျပန္ခဲ့တာလား။

• ျမန္မာတစ္ႏုိင္ငံလံုးရဲ႕ လူဦးေရနဲ႔ ကားအခ်ဳိးအစားကေကာ မွ်တၿပီလား (အိမ္နီးခ်င္း ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ေဖာ္ျပလို႔ ရပါတယ္)။

• ျပည္တြင္းမွာ ကားစက္႐ံုေတြ တည္ေဆာက္ခ်င္လို႔လို႔ ေျပာဆုိေနၾကေပမယ့္ ျပည္ပက တင္သြင္းတဲ့ ကားရဲ႕ တန္ဖိုးနဲ႔ ျပည္တြင္းမွာ ထုတ္လုပ္္ရင္ ကုန္က်မယ့္ ကားရဲ႕ တန္ဖိုးကေကာ ဘယ္လိုမ်ဳိး ကြာျခားေနသလဲ။

• အစိုးရက ဘယ္ေမာင္းကား စက္႐ံုေတြ ျပည္တြင္းမွာ ရွိေစခ်င္တဲ့ ဆႏၵနဲ႔ လုပ္တယ္ဆုိရင္ တကယ္ေကာ လုပ္ႏုုိင္တဲ့စြမ္းရည္ပမာဏနဲ႔ ေရခံေျမခံကေကာ တကယ္ရွိရဲ႕လား၊ လုပ္ႏုိင္ရဲ႕လား။

• လိုင္စင္ခ်ထားေပးမႈမွာ ရန္ကုန္၊ နယ္ ကြဲေပမယ့္ ကားအားလံုးလိုလိုက ရန္ကုန္မွာ ၿပံဳတိုးေနတာကို အစိုးရက ဘာေၾကာင့္ မကိုင္တြယ္တာလဲ။

• အာဆီယံေဒသတြင္း ႏုိင္ငံေတြရဲ႕ ကားသံုးစြဲမႈနဲ႔ လက္ရွိ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ကားသံုးစြဲမႈ အေျခအေနကို ႏႈိင္းယွဥ္ျပရင္ေကာ ရလာတဲ့ ရလဒ္ကို အစိုးရက လက္ခံမွာလား။

• ယာဥ္ပိတ္ဆို႔မႈေၾကာင့္ ဘတ္ကားအသံုးျပဳေနရတဲ့ လူေတြရဲ႕ လမ္းေပၚမွာ ကုန္ဆံုးေနရတဲ့ အခ်ိန္ေတြကိုေကာ အစိုးရက တြက္ခ်က္ထားသလား၊ ဘယ္ေမာင္း ညာေမာင္းထက္ မလိုအပ္ဘဲ ကားတစ္စီးထက္ ပိုၿပီး ပိုင္ဆုိင္ေနသူေတြကိုေကာ အခြန္စနစ္နဲ႔ တင္းၾကပ္ဖို႔ အစိုးရက ဘာေၾကာင့္ မလုပ္ေဆာင္ခဲ့တာလဲ။

• ျပည္တြင္းမွာ တပ္ဆင္ထုတ္လုပ္ေနတဲ့ ကားေတြကေရာ ဘယ္လိုပံုစံေတြနဲ႔ Semi Knock Down (SKD) နဲ႔လား၊ Complete Knock Down(CKD) နဲ႔လား။ Complete Build Up (CBU) ေတြနဲ႔ လည္ပတ္ေနတာလား။ အဲဒီအေပၚမွာ လာရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံတဲ့ ကား Company ေတြ အခြန္ေတြဘယ္လိုသတ္မွတ္ေပး၊ ေလွ်ာ့ေပါ့ေပးသလဲ။ အစီးေရ ဘယ္ေလာက္ထြကသလဲ။ ဘယ္ကား Brand ေတြလဲ။ ဒါေတြက လိုင္စင္ေပးတာေရာ၊ ဘယ္လိုပံုစံလဲ။
ဒီအမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ အစုိးရရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မႈအပိုင္းမွာ အားနည္းခ်က္ေတြ၊ လိုအပ္ခ်က္ေတြက အထက္မွာ ေဖာ္ျပသလို ေမးခြန္းထုတ္စရာေတြ မ်ားစြာ က်န္ေနပါေသးတယ္။ ဒီအေၾကာင္းအရာေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကိုးကားႏုိင္တဲ့ ၀က္ဘ္ဆုိက္ေတြကိုလည္း ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

Road Safety နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး Link ေလးေပးလိုက္ပါတယ္။ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေလး ေရးေပးရရင္ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ Road Safety နဲ႔ပတ္သက္ျပီး ၂၀၀၃ ကေန ၂၀၁၄ ထိအေျခအေနေတြ၊ Road Safety နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ADB နဲ႔ ျမန္မာအစိုးရတုိ႔ ျပင္ဆင္ရမယ့္ လုပ္ေဆာင္သြားမယ့္အေႀကာင္းအရာေတြကို ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျပီး 2016 ကထုတ္ျပန္ထားတဲ့ Myanmar Transport Sector Policy Note (Road Safety ) PDF File လင့္ေလးပါ။

https://www.adb.org/…/publication/189080/mya-road-safety.pdf

ေနာက္တစ္ကလည္း Road Safety ကိုျမန္မာျပည္မွာ 2030 ထိအေကာင္အထည္ေဖာ္ဖုိ႔ ရည္မွန္းခ်က္နဲ႔ အခုႏွစ္ ဧျပီလ ကမွထုတ္ျပန္ထားတဲ့ Report ပါ။ အဲဒီမွာလည္း ကားအေနအထားေတြ၊ ယာဥ္လမ္းေႀကာအေနအထားေတြကိုလည္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ADB ကပဲ လုပ္ထားတာပါ။

http://www.roadsafety2030.com/media/1191/myanmar_report.pdf

ေနာက္တစ္ခုကေတာ့
Thein Zaw ,Chief Engineer (Road), Road Department, Public Works, Ministry of Construction Myanmar ရဲ႕ ေတာင္ကုိရီးယားမွာသြားလုပ္တဲ့ Road Safety Improvement meeting က Powerpoint ေလးကို Share ေပးပါမယ္။ အဲဒိဟာကေတာ့ ၂၀၀၃ ကေန ၂၀၁၂ေလာက္ထိပဲ အခ်က္အလက္ေတြ ရႏုိင္ပါတယ္။ ကားတစ္ခုထဲမဟုတ္ဘဲ ဆုိင္ကယ္ေတြေကာ ယာဥ္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ လုိင္စင္နဲ႔ လမ္းအေနအထားေတြကို ေျပာထားပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ကားနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မူဝါဒ အေျပာင္းအလဲကို Time line နဲ႔ ၂၀၁၁ – ၂၀၁၄ အထိမွာဘယ္လို မူဝါဒ ေတြ ေျပာင္းခဲ့တယ္။ကားတင္သြင္းတဲ့ အေရအတြက္၊ အသုံးျပဳတဲ့ ကားအမ်ိဳးအစား စတာေတြကို graphic ေတြ နဲ႔ ျပထားပါတယ္။

http://www.myanmarautomotiveconsulting.com
www.adb.org
ADB.ORG